autarkia

Zastanawialiście się kiedyś, jak wyglądałoby to, jeśli państwo zaspokajałoby potrzeby produkcyjne i konsumpcyjne tylko w ramach własnych możliwości? Taki rodzaj polityki gospodarczej pojawił się już w starożytności.

Autarkia to cecha gospodarki, polegająca na dążeniu do zaspokojenia wszelkich potrzeb gospodarki w ramach własnych możliwości. Wiąże się z tym ograniczenie handlu międzynarodowego do minimum. Na szczeblu państwowym pełne zastosowanie autarkii jest praktycznie niemożliwe, oznaczałoby to przecież zupełny brak importu czy eksportu.

W niektórych krajach i w historii można jednak zaobserwować tendencje autarkiczne. Ich celem jest dążenie do zapewnienia sobie jak najwyższej samowystarczalności. Autarkia była wykorzystywana w okresach kryzysów gospodarczych. Może niedługo, w obliczu pandemii, niektóre państwa zdecydują się na zastosowanie jej w pewnym stopniu?

W okresie międzywojennym, w Stanach Zjednoczonych, Czechosłowacji, Austrii i Włoszech, autarkia miała na celu zapewnienie niezależności od zjawisk koniunkturalnych na świecie. Znalazła ona także zastosowanie w czasach prowadzenia wojen jak w przypadku Niemiec, Włoch czy Japonii oraz w upaństwowionych systemach gospodarczych o priorytetach zbrojeniowych, takich jak Związek Radziecki i Korea Północna. W niektórych przypadkach autarkia może być narzucona, np. przez embargo, kiedy dane państwo jest izolowane przez partnerów zagranicznych. Taka sytuacja miała miejsce na Kubie.

Tendencje autarkiczne nie znajdują do końca rozsądnego wytłumaczenia o charakterze ekonomicznym, raczej uzasadnienie polityczne i militarne. Autarkia niesie co prawda za sobą pewne korzyści, jak obronę lokalnych firm przed międzynarodową konkurencją. Jednak może to w dłuższej perspektywie czasu okazać się negatywnym skutkiem. Bez szerokiej konkurencji przedsiębiorstwa nie są pod presją konieczności wymyślania nowych i innowacyjnych rozwiązań. Ceny ich produktów mogą być wyższe od cen zagranicznych firm z tej samej branży.

Współczesny świat, na który wpływ ma wiele czynników, nie tylko ekonomicznych, ale również politycznych i militarnych odchodzi od tendencji autarkicznych, wręcz zaprzecza tym dążeniom. Jedną z cech charakterystycznych dla współczesnej gospodarki jest pogłębienie się regionalnej integracji gospodarczej. Wiele państw jest w dużym stopniu zależnych od międzynarodowego handlu.

Emilia Monkiewicz, 21 listopada 2020